'Ok boomer' en 'die jeugd van tegenwoordig': waarom generaties elkaar zo snel veroordelen
Rond de kerstdagen zitten in veel Antwerpse huiskamers drie of vier generaties samen aan tafel. Grootouders, ouders, tieners en soms al de kleinste kleinkinderen. Het is gezellig, tot het gesprek over werk, klimaat, geld of sociale media gaat. Dan klinkt al snel: 'Jullie hebben het veel te makkelijk' of juist 'Jullie begrijpen er niets van'. Waarom zijn we zo snel met ons oordeel over andere generaties?
Een eeuwenoud fenomeen
Klagen over de jeugd is van alle tijden. Al in de oudheid werden jongeren omschreven als lui, brutaal en zonder respect. Andersom vonden jongeren de ouderen altijd ouderwets en star. Wat verandert, zijn de woorden. Vandaag gaat het over 'boomers' die het huis vol en de pensioenen veilig hebben, en over Gen Z die te gevoelig zou zijn en niet meer wil werken.
Zulke uitspraken gaan zelden over echte mensen. Ze gaan over beelden, vaak versterkt door sociale media en krantenkoppen.
Wie zijn die generaties eigenlijk?
Om elkaar beter te begrijpen, helpt het om te weten waar iedereen vandaan komt. Een generaties overzicht laat zien hoe verschillend de jeugd van elke groep was. De stille generatie groeide op tijdens of vlak na de Tweede Wereldoorlog. Babyboomers kenden de welvaartsgroei van de jaren zestig. Gen X werd volwassen in een tijd van economische crisis en de eerste computers. Millennials maakten de opkomst van het internet mee, Gen Z groeide op met de smartphone en Gen Alpha met tablets en kunstmatige intelligentie.
Die omstandigheden vormen hoe mensen naar de wereld kijken. Wie opgroeide met schaarste, gaat anders om met geld dan wie opgroeide in welvaart. Dat is geen kwestie van goed of fout, maar van context.
Kun je oordeelloos naar anderen kijken?
Vaak wordt gezegd dat we 'zonder oordeel' naar elkaar moeten kijken. Maar is dat wel mogelijk? Ons brein is gemaakt om snel in te schatten wat we zien. Oordelen helpt ons om ons in een complexe wereld te oriënteren. Echt oordeelloos zijn bestaat daarom eigenlijk niet.
Wat wel kan, is je bewust worden van je oordeel en het niet meteen als waarheid zien. Merk je dat je een generatie in een hokje stopt? Vraag je dan af waar dat beeld vandaan komt, en of het klopt met de mensen die je echt kent. Vaak blijkt dat de jongere collega die 'nooit belt' juist heel betrokken is, en dat de oudere buurman die 'niets van technologie snapt' allang videobelt met zijn kleinkinderen.
Het gesprek aan de kersttafel
Hoe voorkom je dat een familiediner uitmondt in een generatieconflict? Stel vragen in plaats van te oordelen. Vraag je grootouders hoe hun eerste baan eruitzag, en vraag je tieners wat ze bezighoudt. Je zult merken dat de zorgen vaak lijken: over werk, over geld, over de toekomst van de kinderen. Alleen de woorden verschillen.
Generaties als bron van kennis
Voor organisaties is het begrijpen van generaties geen theoretische oefening. Wie werknemers, klanten of burgers wil bereiken, moet weten wat hen drijft. Het strategie- en innovatiebureau Six Fingers publiceert daarom veel over generaties en toekomstdenken, en helpt organisaties om voorbij de clichés te kijken.
Want uiteindelijk geldt aan de keukentafel hetzelfde als op de werkvloer: wie nieuwsgierig blijft naar de ander, ziet minder etiketten en meer mensen.